EtnoPolska 2026

Zakończyliśmy pierwszy etap projektu „Trzy odcienie Żywiecczyzny”

Gminny Ośrodek Kultury w Łodygowicach zakończył pierwszy etap realizacji projektu „Trzy odcienie Żywiecczyzny – uzupełnienie strojów regionalnych z terenu Gminy Łodygowice dla wielopokoleniowego Zespołu Regionalnego Magurzanie”. Jest obecnie w trakcie realizacji kolejnych etapów i założeń.

Celem przedsięwzięcia jest odtworzenie i uzupełnienie tradycyjnych strojów regionalnych związanych z historią i kulturą Gminy Łodygowice. Powstaną stroje górali żywieckich, stroje laskie oraz stroje mieszczańskie – ubiory noszone przez mieszkańców naszej Gminy w różnych okresach historycznych.

Badania, konsultacje i analiza źródeł

Pierwszy etap projektu obejmował działania badawcze i konsultacje. Przeprowadzono szczegółową analizę publikacji etnograficznych, dokumentacji historycznej oraz dostępnych źródeł dotyczących tradycyjnego stroju na Żywiecczyźnie. Ważnym elementem prac były wizyty w muzaeach i instytucjach kultury oraz konsultacje z ekspertami. Odwiedziliśmy Muzeum Miejskie w Żywcu, które udostępniło obszerne zbiory strojów mieszczańskich, góralskich i laskich. Analiza oryginalnych tkanin, krojów, zdobień i detali ubiorów pozwoli na wierne odtworzenie historycznych wzorów. Wsparcia merytorycznego udzieliły nam etnografki Barbara Rosiek oraz Weronika Kasperek.

Cenne konsultacje odbyły się także w Gminnym Ośrodku Kultury w Bestwinie, gdzie mogliśmy zapoznać się ze zrekonstruowanymi strojami laskimi
oraz wystawą poświęconą kulturze regionu. Merytorycznego wsparcia udzielił Sławomir Ślusarczyk – znawca kultury laskiej, juror przeglądów i festiwali folklorystycznych oraz instruktor tańca w Regionalnym Zespole Pieśni i Tańca Bestwina. Kolejnym miejscem konsultacji było Muzeum Historyczne w Bielsku
- Białej, które udostępniło swoje zbiory oraz służyło pomocą przy analizie dawnych ubiorów i regionalnych detali stroju.

Doświadczeni wykonawcy i twórcy ludowi

Po zakończeniu etapu przygotowawczego wyłoniono wykonawców odpowiedzialnych za uszycie poszczególnych elementów strojów. Za wykonanie strojów górali żywieckich odpowiada Pracownia Mody Regionalnej Sabina i Jadwiga Jurasz z Przybędzy – rodzinny zakład z blisko 30-letnią tradycją tworzenia elementów stroju regionalnego Górali Żywieckich. Stroje laskie uszyje Katarzyna Wandzel, znana jako „Krawcula”, specjalizująca się w tradycyjnym krawiectwie, hafcie oraz rekonstrukcji strojów ludowych regionu żywieckiego. Przy realizacji strojów mieszczańskich współpracują Izabela Giercuszkiewicz oraz Krystyna Łodziany, która od ponad 30 lat zajmuje się szyciem strojów Mieszczan Żywieckich, wykonując między innymi haftowane gorsety i charakterystyczne mieszczańskie tiule.

Elementy wyposażenia strojów przygotowują uznani rzemieślnicy. Kierpce wykonuje Marcin Młynarczyk z Tylmanowej, kontynuujący rodzinne tradycje przekazywane przez dziadka i ojca. Pasy skórzane powstają w pracowni Zdzisława Kramarza z Bukowiny Tatrzańskiej, który przejął fach po swoim ojcu i od lat tworzy wyroby cenione za wysoką jakość i precyzję wykonania. Kapelusze dostarcza firma Polkap, produkująca nakrycia głowy nieprzerwanie od 1924 roku.

Trwa szycie 45 kompletów strojów

Obecnie wszystkie stroje znajdują się w trakcie realizacji. Efektem projektu będzie powstanie 45 kompletów tradycyjnych strojów regionalnych związanych z historią Gminy Łodygowice. Realizacja zadania przyczyni się do zachowania i popularyzacji lokalnego dziedzictwa kulturowego, a także umożliwi członkom Zespołu Regionalnego „Magurzanie” prezentowanie autentycznych form ubioru charakterystycznych dla mieszkańców naszego regionu.

Dziękujemy wszystkim instytucjom, ekspertom, twórcom ludowym i wykonawcom za zaangażowanie oraz wsparcie w realizacji projektu. Z niecierpliwością czekamy na zakończenie prac i prezentację gotowych strojów mieszkańcom Gminy Łodygowice oraz publiczności podczas wydarzeń folklorystycznych.